Metadon jest syntetycznym środkiem przeciwbólowym podobnym do morfiny. Utrzymuje się dłużej w organizmie niż morfina, może być podawany codziennie, a ponadto jest łatwo wchłaniany z przewodu pokarmowego. Jako silny środek przeciwbólowy, zwłaszcza w chorobach nowotworowych i po operacjach chirurgicznych, podawany jest doustnie lub w zastrzykach. W leczeniu uzależnień od opioidów, w terapii zespołu odstawiennego i w przedłużonej terapii podtrzymującej osób uzależnionych jest podawany doustnie.

Przeciwwskazaniami do przyjmowania metadonu są nadwrażliwość na preparat, astma oskrzelowa, zawał serca, ostre uzależnienie od alkoholu, rany głowy oraz podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe. Metadonu nie można stosować u dzieci. Ponadto należy go stosować szczególnie ostrożnie w przypadku pewnych chorób – decyduje o tym lekarz.

Metadon może być podawany u ciężarnych kobiet, jednak alkaloidy opium przedostają się przez barierę łożyskową. Dlatego w przypadku decyzji o podawaniu metadonu kobietom ciężarnym, uzależnionym od opioidów, ryzyko objawów odstawienia musi przeważyć nad ryzykiem użycia metadonu, a detoksykacji nie należy przeprowadzać po 20 tygodniu ciąży. Ciężarne kobiety otrzymują metadon w dawce dzielonej – dwa razy dziennie, co 12 godzin. U noworodków urodzonych przez kobiety uzależnione mogą wystąpić objawy abstynencji. Karmienie piersią przy podawaniu metadonu nie jest przeciwwskazane.

Przyjęcie alkoholu wraz metadonem wzmacnia efekt działania metadonu. Podobne powiązanie dotyczy także środków znieczulających, nasennych, uspokajających, leków przeciwdepresyjnych. Leki przeciwgruźlicze i neurologiczne (fenytoina) mogą powodować wystąpienie objawów abstynencji, podobnie jak leki antyretrowirusowe (stosowane w leczeniu zakażenia HIV).

W leczeniu uzależnień metadonem zwykle stosuje się początkowo 40 mg w jednej dawce doustnej, którą zwiększa się stopniowo do dawki, w której nie występują objawy odstawienia opioidu. Postępowanie to jest szczególnie ważne wobec możliwości wystąpienia zaburzeń rytmu serca po przyjęciu metadonu. Górna dawka metadonu nie jest ograniczona, zależy od oceny badającego lekarza i wspomnianych objawów odstawienia. Trzeba także pamiętać, że metadon musi się ustabilizować w organizmie, co będzie trwało kilka dni.

Objawami niepożądanymi przyjmowania metadonu mogą być nudności, wymioty, zaparcie stolca, senność, suchość ust, zwężenie źrenic, zmiany nastroju, pocenie, zaczerwienienie twarzy oraz zawroty głowy, kołatanie serca, niskie ciśnienie tętnicze krwi, zwolnienie akcji serca.

Stosując metadon należy pamiętać o możliwości wystąpienia przedawkowania. Przyjmująca go osoba może mieć trudności z oddychaniem, obniżone ciśnienie krwi, rzadki puls, uczucie wyziębienia i objawy szoku. W leczeniu stosuje się lek o nazwie nalokson dożylnie, czasem kilkukrotnie. Pacjent z takimi objawami musi trafić do szpitala.

W Polsce metadonem mogą być leczone osoby dorosłe, które przez trzy lata podejmowały nieskuteczne próby leczenia metodami konwencjonalnymi. Kierownik programu metadonowego może także zdecydować o przyjęciu do leczenia osób, które nie spełniają tych warunków. Osoby leczone metadonem muszą okresowo zgłaszać się do lekarza celem badania moczu na obecność środków uzależniających. Obecność dodatnich wyników powoduje usunięcie z programu po trzech taki sytuacjach pod rząd lub po pięciu w czasie uczestniczenia w programie. Polskie zalecenia nie określają górnej granicy przyjmowanej dawki i jak długo pacjent może przyjmować metadon. Górna dawka może wynosić do 240mg i więcej. Takie osoby nie mogą jednak prowadzić pojazdów mechanicznych, w tym samochodów. Mogą natomiast wykonywać różne prace, uczyć się, normalnie funkcjonować.

Uważa się, że osoby, które chcą przestać przyjmować metadon mogą to zrobić po okresie ok. sześciu miesięcy. Stosuje się wówczas stopniową detoksykację, uzgadniając jej przebieg wraz z leczoną osobą. Odsetek pacjentek i pacjentów kończących proces odtruwania nie jest duży, w Poradni, w której pracuję nie przekracza pięciu procent. Zdarzają się osoby, które ponownie przychodzą do Poradni celem ponownego wejścia do programu, lecz są to przypadki sporadyczne.