Opioidy to najstarsza grupa środków uzależniających. Były stosowane już w starożytności.

Zawierają takie środki, jak:

Opium (zawiera mieszankę opiodów) – jest to ciemnobrązowy proszek lub bryłki.

Morfina – występuje w postaci tabletek, przeźroczystych kryształków lub jako roztwór w ampułkach.

Heroina – jest to proszek w kolorze od białego do brązowego. Na czarnym rynku istnieją dwa rodzaje nielegalnej heroiny: tzw. „brown sugar”, która ma postać brązowych bądź różowych granulek lub proszku i biała heroina, otrzymywana z morfiny, która ma postać drobnego, białego proszku. Kolor sprzedawanej na ulicy heroiny zależy także od domieszek innych narkotyków lub substancji mających po prostu zwiększyć jej wagę i objętość.

„Kompot” – tzw. „polska heroina”. Zawiera przetwory opium z przewagą morfiny, kodeiny i heroiny. Jest to gęstawy, oleisty płyn, w kolorze od słomkowego do brązowego, jest przechowywany z reguły w strzykawkach lub w małych plastikowych buteleczkach. Jego trwałość nie przekracza dwóch - trzech dni. Heroina może być przyjmowana różnymi drogami, tj. może być wstrzykiwana, wdychana z oparów podgrzewanych na folii metalowej, wciągana przez śluzówki nosa (tzw. „sniffing”).

Do objawów związanych z przyjmowaniem opioidów należą: zmniejszenie łaknienia, przesunięcie (podwyższenie) granicy bólu, osłabienie i potliwość, obniżenie ciśnienia krwi, zaparcia i kłopoty z oddawaniem moczu, impotencja, zwężenie źrenic i osłabienie ich zdolności do reagowania na światło, niepokój ruchowy lub spowolnienie psychoruchowe i senność, subiektywne odczuwanie ciepła przy niewielkim obniżeniu temperatury ciała. Opioidy wywołują silne uzależnienie psychiczne i fizyczne. Powodują zmiany osobowości i zmniejszają ochotę do działania, a uzależnione od nich osoby prezentują postawę obronną i wycofującą, mają brak napędu, ochoty do działania i objawy tzw. wypalenia emocjonalnego.