Czwartego czerwca 1981r. w Stanach Zjednoczonych, w czasopiśmie „Moriditity and Morlity Weekly Raport”, pojawiło się doniesienie o zachorowaniach na zapalenie płuc spowodowane Pneumocystis carinii u młodych, zdrowych mężczyzn. W okresie od października 1980r. do maja 1981 r. w trzech różnych szpitalach w Los Angeles, pięciu mężczyzn, aktywnych homoseksualistów, leczonych było z powodu potwierdzonego biopsyjnie zapalenia płuc spowodowanego Pneumocystis carinii. Dwóch z nich zmarło.
Nowa, dotąd jeszcze nieznana choroba, w 1982 r. została nazwana nabytym zespołem upośledzenia odporności (Acquired Immuno Deficiency Syndromy w skrócie AIDS). Retrospektywna analiza wykazała, że zarówno w USA, jak i w Europie, a także w Afryce – przypadki tej choroby występowały już znacznie wcześniej. Istnieje doniesienie o śmierci norweskiego marynarza, który zmarł na podobną chorobę jak aids.
Obecnie wiadomo, że:
- aids jest to końcowe stadium choroby, będącej skutkiem zakażenia hiv, charakteryzującego się upośledzeniem układu immunologicznego i występowaniem trudnych do leczenia infekcji oportunistycznych i nowotworów,
- hiv (Human Immunodeficiency Virus) jest to ludzki wirus upośledzenia odporności – jeden z grupy wirusów, powodujących upośledzenie układu immunologicznego. Znane są dwa ludzkie wirusy upośledzenia odporności: HIV-1 zidentyfikowany w 1983 r., będący główną przyczyną aids na świecie oraz wirus HIV-2 odkryty w 1986 r., występujący przede wszystkim na obszarach Afryki Zachodniej, rzadziej prowadzący do aids.
Hiv jest bardzo słabym wirusem. Ginie w temperaturze 56oC i poniżej 0 oC. Jest niszczony nawet przez domowe środki czystości czy chlor. Do zakażenia dochodzi poprzez kontakt ze świeżym materiałem zakaźnym, przy czym ilość krwi lub wydzielin narządów płciowych (płynów zawierających wirusa) musi być widoczna gołym okiem. Aby doszło do zakażenia materiał ten musi dostać się do krwioobiegu (przez otwarta ranę czy błony śluzowe, które znajdują się w oku, nosie, ustach, narządach płciowych i odbycie). Źródłem zakażenia hiv nie jest może być zaschnięta krew, a także ślina, pot, łzy, mocz, kał bez widocznych ilości krwi – zwane są one płynami niezakaźnymi. Dostanie się krwi czy wydzielin narządów płciowych na nieuszkodzoną skórę nie niesie ryzyka zakażenia.
Mówiąc i pisząc o hiv/aids stosuje się ustaloną terminologię. Została ona sformułowana w takich sposób, by nie stygmatyzować dodatkowo osób żyjących z hiv oraz by odzwierciedlała ona opisywane procesy biologiczne. Poniżej znajdziesz tabelę prezentującą terminologię używaną kiedyś i dziś.
Terminologia stosowana poprzednio |
Preferowana terminologia obecnie |
hiv/aidshiv i aids |
Użycie terminu jest specyficzne i musi odpowiadać kontekstowi. Przykładowo możemy mówić o: ludziach żyjących z hiv, prewalencji zakażeń hiv, profilaktyce hiv, testowaniu w kierunku hiv, chorobach związanych z hiv, diagnozie aids, dzieciach podatnych na aids, dzieciach osieroconych w wyniku aids, odpowiedzi na aids, Narodowym Programie Zapobiegania aids, organizacjach zajmujących się aids. Oba terminy: epidemia hiv i epidemia aids są poprawne. |
wirus aids |
Nie istnieje „wirus aids” Wirus związany z aids nazywany jest Ludzkim Wirusem Niedoboru Odporności lub hiv. Słowo „wirus” w zwrocie „wirus hiv” jest tautologią. Należy używać terminu „hiv”. |
zakażony aids |
Należy unikać w tym wypadku terminu „zakażony”. Nikt nie może być zakażony aids, ponieważ aids nie jest patogenem. Termin ten oznacza syndrom infekcji oportunistycznych oraz chorób, które mogą się rozwinąć, kiedy odporność zostanie obniżona w wyniku rozwoju zakażenia hiv. Należy używać zwrotów: osoba żyjąca z hiv lub osoba hiv ‐ pozytywna. |
test na aids |
Nie ma testów na AIDS. Należy używać terminów test na hiv lub test w kierunku przeciwciał anty‐hiv. |
ofiara aids |
Słowo „ofiara” kojarzone jest z brakiem siły, bezradnością. Należy używać raczej osoba żyjąca z hiv. Terminu aids używać można jedynie w przypadku osoby, która ma postawioną diagnozę aids. |
pacjent z aids |
Terminu „pacjent” należy używać jedynie w przypadku warunków klinicznych. Można wówczas mówić o pacjencie z chorobami związanymi z zaawansowanym zakażeniem hiv lub chorobami związanymi z aids. |
ryzyko aids |
Należy używać: ryzyko zakażenia hiv lub ryzyko ekspozycji na hiv. |
grupy ryzyka/ grupy podatne |
Używać należy raczej terminu kluczowe
populacje
|
komercyjne usługi seksualne |
Dopuszczalne pojęcia: sex work, seks komercyjny, sprzedaż usług seksualnych |
prostytutka |
Pojęcia tego można używać jedynie w odniesieniu do prostytucji osób nieletnich, w przeciwnym razie należy używać terminu sex worker/osoba sprzedająca usługi seksualne |
osoby używające narkotyków dożylnie |
Poprawnym pojęciem jest osoba używająca narkotykóww iniekcjach (injecting drug user/IDU). Narkotyki mogą być bowiem wstrzykiwane nie tylko dożylnie, ale również domięśniowo |
dzielenie się (igłami, strzykawkami) |
Należy posługiwać się terminem „używanie niesterylnego sprzętu do iniekcji”, jeżeli odniosi się do ryzyka ekspozycji na hiv. Można używać także pojęcia „skażony sprzęt do iniekcji”, jeżeli wiadomo, że sprzęt iniekcyjny faktycznie zawiera hiv lub jeśli udowodniono transmisję hiv przy użyciu tego właśnie sprzętu. |
walka przeciwko aids |
Należy używać terminu „profilaktyka aids” |
oparty na dowodach |
Należy używać terminu „informacje źródłowe” |
Współczynniki prewalencji hiv |
Poprawnym terminem jest prewalencja hiv. Słowo „współczynniki” łączy się z osadzeniem prewalencjiw przedziale czasowym i nie powinno być używanew większości przypadków. |
