Redukcja szkód wchodząc w zwarcie z paradygmatem abstynencyjnym, zwraca uwagę na jakość życia osób przyjmujących narkotyki, na ich marginalizację skutkującą problemami nas wszystkich. Harm Reduction pojawiło się w Europie razem z aids, jako odpowiedź na ogromną liczbę osób wykluczonych ze społeczeństwa z powodu narkomanii i zakażenia hiv. Zaczęto mierzyć całe to nieszczęście, szukać optymalnych rozwiązań, liczyć ich koszty.

Dowiedziono wówczas, iż najdroższe dla społeczeństwa jest całkowite zaniechanie jakichkolwiek działań wobec osób uzależnionych od narkotyków. Bo wskutek tego muszą kraść, zarażać, niszczą własne rodziny, a na dodatek państwo zmuszone jest je często za darmo leczyć.

Ponadto wszelka pomoc jest na tyle skuteczna, na ile uwzględnia potrzeby osób uzależnionych. Ich głos wiec powinien być brany pod uwagę we wszystkich projektach pomocowych. Dlatego wszystkie strategie narkotykowe oparte na ‘drug free’ ponoszą spektakularne porażki - ignorują rzeczone zasady.

Aby uczynić system pomocy bardziej skutecznym, odpowiadającym nowym wyzwaniom i potrzebom osób uzależnionych, redukcja szkód wprowadza do niego następujące elementy:

1. Programy wymiany igieł i strzykawek, głównie działające w oparciu o ‘outreach’ (pracę środowiskową prowadzoną przez streetworkerów).

2. Dostępne wszystkim potrzebującym osobom leczenie substytucyjne.

3. Rzetelna edukacja dotyczącą narkotyków, skierowana do szerokiego społeczeństwa.

4. Edukacja o mniej szkodliwych i bardziej szkodliwych sposobach używania narkotyków skierowana do grup problemowych.

5. Pomoc socjalna w punktach ‘drop in’ (ang. wpadać; punkty umożliwiające zainteresowanym osobom otrzymanie doraźnej pomocy).

W ostatnich latach pojawiła się w Polsce Psychoterapia Redukcji Szkód. Andrew Tatarsky, psychoterapeuta w Nowego Jorku, opisał metodę polegającą na stopniowym oswabadzaniu osób używających narkotyków od używanych przez nich substancji. Skuteczne odstawienie jednego środka pozwala zająć się kolejnym. W żadnym z opisywanych przypadków abstynencja nie jest warunkiem podejmowania dalszej pracy przez psychoterapeutycznej.